جمال رضايى

72

بيرجندنامه ( فارسى )

محلّه به خود گرفته است . 5 - 2 - عمارت و ارگ رحيم‌آباد : يكى از باغ‌ها و خانه‌هاى مسكونى امير معصوم خان خزيمه ( حسام الدوله ) در آن هنگام در روستايى بود به نام « رحيم‌آباد » كه در سه كيلومترى جنوب بيرجند و يك كيلومترى غرب « اكبريّه » واقع بود . در باغ بزرگ و معروف اين روستا ساختمان و ارگ و عمارتى نسبتا مجلل وجود داشت كه محلّ سكونت آن امير بود و حسام الدوله برخى از مواقع را در آن مىنشست . اكنون رحيم‌آباد جزء شهر شده و گونهء محلّه‌اى پيدا كرده و ساختمان باغ آن در اختيار ادارهء راه مىباشد . 6 - 2 - عمارت و ارگ اميرآباد بالا : اميرآباد بالا روستايى بود و هست در چهار كيلومترى جنوب بيرجند . در اين روستا كه متعلّق بود به « امير معصوم خان شيبانى » ( يكى از منسوبان نزديك علم ) و خانوادهء او باغى بود كه بقاياى آن هنوز برجاست و يك ساختمان مفصّل و بزرگ مسكونى در آن بود كه گرچه « ارگ » نبود ولى نسبت به ساختمان‌هاى معمولى بزرگتر و مفصّل‌تر بود . اين « اميرآباد » را در برابر « اميرآباد » ديگرى كه در غرب بيرجند و متعلّق به حسام الدّوله و معروف به اميرآباد پايين بود اميرآباد بالا مىگفتند . 7 - 2 - عمارت و ارگ اميرآباد پايين : در شش كيلومترى غرب بيرجند روستاى نسبتا بزرگى وجود داشت كه به « كلاتهء خان » ( كلاتى خان Kelatey xan ) معروف بود و آن را در برابر اميرآباد شيبانى كه « اميرآباد بالا » ناميده مىشد « اميرآباد پايين » مىگفتند . در اين روستا كه قسمت اعظم آن به امير معصوم خان خزيمه ( حسام الدّوله ) تعلّق داشت باغ بسيار بزرگ و پردرختى وجود داشت و هنوز دارد كه متعلّق به آن « امير » بود . در اين باغ نيز ساختمان‌هاى بزرگ و مفصّل و متعدّدى بود كه يكى از آن‌ها گرد و دو طبقه و معروف به « ارگ » بود . اين ارگ در وسط آن باغ ساخته شده بود . 8 - 2 - عمارت و ارگ معصوميّه : « معصوميّه » روستايى جديد الاحداث است كه در سه كيلومترى غرب بيرجند و كوشه ( عباس‌آباد ) توسّط امير معصوم خان خزيمه احداث شده است و به همين جهت آن را « معصوميّه » مىگويند . امير مزبور در اين روستا باغ بزرگى احداث كرده و ساختمان‌هاى متعدّد در آن بنا نموده بود كه گرچه جنبهء « ارگ » ندارد ولى بسيار معتبر است و اكنون جزء شهر شده است .